Back to basics

Verfbad 1, 2, 3

Tijd om even terug te komen op de Back to basics-uitdaging. Mei was verfmaand. En je mag dan misschien wel denken: mei is toch nog niet ten eind? Dat klopt. Ook al heb ik heel wat prachtige kleuren, het liep niet helemaal van een leien dakje. Daarom vind ik deze 6 even voldoende.

Wol verven

Als je wol wil verven, komen er een heleboel stappen aan te pas. Zeker als je het met natuurlijke kleurstoffen wil doen. Ik koos daarvoor, omdat ik zo weinig mogelijk chemische stoffen in mijn leven wil hebben. En natuurlijke kleurstoffen geeft me ook een beter gevoel. Het brengt me dichter bij mijn leefomgeving.

Voorbereiding

De wol die ik heb, komt rechtstreeks van een boer hier in de streek. Dat wil zeggen dat ik eerst de wol verwerkingsklaar moet maken, voor ik er mee aan de slag kan gaan. Dit houdt vooral wassen en kammen in. Je wil dat je wol mooi egaal en zacht is voor je begint.

Wassen

Maar toch wil je het nog even opnieuw wassen voor je begint met verven. Als er nog te veel lanoline (talg van schaap) aanwezig is op de wol, bindt de kleurstof niet zo goed en kan je plekken of zelfs een lichtere kleur krijgen.

  • Stap 1: Weeg het droog gewicht van je wol.
  • Stap 2: Los 1 koffielepel Orvus Paste (of in mijn geval paardenshampoo, want dat zou ook werken) per kilo wol op aan lauw water.
  • Stap 3: Voeg de droge wol toe.
  • Stap 4: Warm alles op tot 82°C voor 1u.
  • Stap 5: Laat overnacht afkoelen.

Beitsen

Nu je zeker bent dat de wol perfect schoon is, wil je de wol eerst nog beitsen. Deze stap helpt om de poriën/schubben van de wol open te zetten zodat ze de kleurstof beter kunnen opnemen en vasthouden. Hierdoor zal je veel langer van je prachtige kleuren kunnen genieten

  • Stap 1: Los 15% alruin op in lauw water. Vb: Als je 100g wol wil verven, voeg je 15% alruin toe.
  • Stap 2: Voeg de natte gewassen vezels toe.
  • Stap 3: Warm alles op tot 82°C voor 1u.
  • Stap 4: Laat overnacht afkoelen.

Verfbad maken

Nu kan je bijna beginnen met wol verven. Er is juist nog één stap voor nodig: het verfbad maken. Er is een verschil tussen extracten en werken met onverwerkt plantenmateriaal. Voor een extract heb je maar een fractie verfstof nodig van je wolgewicht. Maar als je met onverwerkt plantenmateriaal werkt, heb je een één op één gewicht nodig. Met andere woorden, als je 100g wol wil verven, dan heb je 100g kleurstof nodig. Ik werkte alleen met het laatste, dus dit is de werkwijze van onverwerkt plantenmateriaal.

  • Stap 1: Was de wol uit het alruinbad.
  • Stap 2: Voeg de verfstof één op één toe aan lauw water.
  • Stap 3: Verwarm alles tot 82°C voor 1 u.
  • Stap 4: Giet alles door een zeef en vang de kleurstof op in een kom.

Verven

Ja, nu kan eindelijk het echte werk beginnen. En het is het moment waarop je staat te springen van ongeduld. Eindelijk kan je een beetje resultaat zien. Tot nu toe, waren de voorgaande stappen maar kleurloos. Nu zal je echte magie zien.

  • Stap 1: Warm het verfbad op tot 82°C.
  • Stap 2: Voeg de wol toe.
  • Stap 3: Houdt op dezelfde temperatuur voor 1u.
  • Stap 4: Laat overnacht afkoelen.
  • Stap 5 (ev.): Herhaal hetzelfde proces met dit verfbad om het volledig uit te putten.

Resultaat

Het resultaat mag er zijn. Ik weet dat er nog een heleboel kleuren op het programma stonden, maar ik ben tevreden met deze 6. Met iedere kleurstof heb ik 3 verfbaden gedaan. Van links naar rechts: verfbad 1, 2 en 3.

Wat goed ging

Gele ui was het eerste kleur dat ik probeerde. En ik was meteen overdonderd door de kleur. Op slag was ik de vorige poging (lees: mislukking) om wol te verven vergeten. Ik had nooit gedacht dat ze zo levendig zou zijn. En ik was zo blij dat de kleuren niet uitwasten.

Ik ben nu officieel een wolverver. Woop woop. Wel een beginnende uiteraard. En ik ben al aan het dromen over de andere kleuren: eucalyptus, dahlia’s, granaatappel, rabarber, walnoot, eikels, elzenpropjes, esdoorn, … En dan wil ik ook nog eerst de kleuren doen, die ik nu nog niet deed. En wat als je ze gaat combineren? Of als je ze meer geconcentreerd maakt? Oh, of als je ze een ijzerbad geeft? Er is nog zoveel om te ontdekken.

Wat fout ging

Maar het was niet allemaal rozegeur en maneschijn. Ik denk dat het mijn kookvuur nog het meest frustrerend was. Ik werk op een oud gasvuur en het is niet gemakkelijk om de temperatuur constant te houden. Uiteindelijk heb ik dat exacte punt wel gevonden. Maar de ene dag was het nodig om het vuur hoger te zetten, op andere dagen net lager. Als iemand met een zwart-wit persoonlijkheid is dit heel vervelend. En zeker iets wat ik eerst wil uitklaren voor ik verder ga.

Want als de temperatuur te hoog wordt, kan de kleur bruiner worden. Andere stoffen in de plant worden dan geactiveerd en je krijgt een volledig ander resultaat. Zoals bij het derde verfbad van de gele ui gebeurde. En dat wil je echt vermijden.

Ik merkte ook op dat de teleurstelling snel volgde op het enthousiasme van een nieuw kleur. Het klopt inderdaad dat je niet altijd krijgt wat je verwacht. Ik had dat wel ergens gelezen. Nu ik het zelf ervaren heb, geloof ik het ook echt. Ik was vooral teleurgesteld in brandnetel. Ik dacht dat ik een fris groen zou krijgen, maar uiteindelijk is het een soort grijs geworden. Tja, de ene wol reageert anders, dan een andere wol, natuurlijk.

Het beitsen ging niet altijd even goed. En dat had ik pas door na 3 keer verven met rode ui en 1 keer met brandnetel. Ik merkte op dat de kleur niet zo levendig was als de andere, maar dacht dat het misschien aan de kleurstof lag. Na met brandnetel hetzelfde resultaat te krijgen, wist ik dat het aan het beitsen lag.

En geef toe: mijn planning was toch echt veel te strak. Op den duur was het meer een moetens ipv plezier geworden. Dat leek me een sterk signaal om even te stoppen met verven. En dat is helemaal oké, want ik denk dat ik mijn keuze al gemaakt heb: zwarte thee. Maar dan wel met meer kleurstof.

Oké, er liep een heleboel fout. Maar het is net daaruit dat ik kan leren om beter te worden. Ik ben dus op de goede weg. En het is al een hele verbetering ten opzichte van de vorige keer. Vind je ook niet?

Bronnen

werk in wording: Raglan trui

Normaal vs. elastisch afkanten

Na enorme frustratie deze week, heb ik iets ontdekt. Ik was dus effectief mijn raglantrui aan het afwerken (ja, eindelijk). De losse stukken aan elkaar naaien en alle draadjes inwerken. Ik heb ook al de boord voor de hals gebreid. Slim als ik was, paste ik de trui zelfs voor ik hem zou afkanten. Want tja, stel je voor dat het niet zou passen. Gelukkig paste het perfect.

Voor het afkanten gebruikte ik de normale manier (of toch die dat ik al altijd gebruikte). Maar tot mijn grote ergernis kon mijn hoofd er niet meer door. Ik kon er wel mee gooien. Voor de Quiet Bay shawl vroeg het patroon ook om rekbaar af te kanten. Maar omdat ik niet wist dat dit eigenlijk een techniek was, begreep ik het niet zo goed. Ik dacht dat het gewoon een omschrijving van het begrip was.

Maar het noemt dus letterlijk elastisch afkanten. En hoe doe je het dan precies? Na wat onderzoek heb ik deze andere manier van afkanten teruggevonden. Ze is inderdaad veel rekbaarder is. Dus na het opnieuw uittrekken en herafkanten past mijn raglantrui nu echt.

Normaal afkanten

Laten we deze voor het gemak maar zo noemen. Ik heb eigenlijk geen idee hoe ze werkelijk noemt. Maar dit is het principe: je breit 2 steken en haalt de eerste dan over de tweede. Dan brei je telkens één steek verder en haal je verder steeds de eerste steek over de tweede.

Hiervoor brei je de steken zoals ze op de naald zitten, want je volgt nog steeds het patroon. Even een voorbeeld om het wat duidelijker te maken. Bij tricotsteek brei je op een even rij averechts. Als je dan afkant in de volgende oneven rij, brei je alle steken rechts.

Maar bij deze manier is er dus een limiet op de rekbaarheid. Daarnaast zou je ook problemen kunnen krijgen als je te strak of te los afkant. Als je te strak afkant, kan je werk naar boven toe versmallen. Een omgekeerd resultaat krijg je dan als je te los afkant. Mijn tip hierbij is, met dezelfde spanning breien als de rest van je werk. Trek zeker die steek niet extra aan. Want dan krijg je ook moeilijkheden met het overhalen van de steken.

Elastisch afkanten

Soms heb je gewoon iets anders nodig en heb je een afkantrij nodig die nog rekbaar is. Zoals in dit voorbeeld de hals van mijn trui. Maar denk ook aan sokken (als je ze vanaf de teen naar boven breit), of een muts. Niets zo erg als de rand die in je huid nijpt.

De truc zit er hem in dat je de steken niet over haalt, maar samen breit. Ook hier brei je de steken zoals ze zich voor doen op de naald. Je breit er 2. Als je tweede steek een rechtse was, brei je de 2 steken rechts samen door de achterste lus. Als je tweede steek een averechtse was, brei je de 2 steken averechts samen. Dan brei je opnieuw telkens één steek verder om dan opnieuw samen te breien.

Een video kan altijd helpen om het even voor je te zien.

Wauw. Het resultaat mag er dus zeker zijn. Je werkt rekt zoveel meer uit. Dus echt ideaal voor rekbare randen. Ik denk dat ik daar het onderscheid zou maken. Als je rand niet per se rekbaar hoeft te zijn, zou ik normaal afkanten. Liever wel rekbaar, dan zou ik deze elastische manier proberen.

Andere manieren

Eigenlijk heb ik er nooit bij stil gestaan dat er nog andere manieren voor afkanten zouden kunnen zijn. Daarom heb ik tot nu toe steeds de normale manier gebruikt. Maar als ik me goed herinner, heb ik bij de Laurel Mist Shawl ook elastisch afgekant. Alleen stond het daar gewoon omschreven wat je moest doen. Het werd dus niet benoemt als elastisch afkanten.

Tijdens het onderzoek naar deze nieuwe manier, kwam ik ook nog een heleboel andere manieren tegen. Met een stopnaald, haaknaald of punniknaald. Die haaknaald zou ik ook nog kunnen overwegen. Maar mijn voorkeur ging vooral uit naar de samenbrei methode, omdat je hiervoor geen extra materiaal nodig hebt.

Ik heb dus alweer iets bijgeleerd deze week. Wist jij dat dit bestond? En welke methode gebruik jij meestal?

Bronnen